Klinik Psikolog Merve Yılmaz
10+ yıl klinik deneyim · BDT/EMDR Sertifikalı · İAÜ Psikoloji Mezunu · Klinik Psikoloji Yüksek Lisans · Son güncelleme: 21 Mayıs 2026
Kaygı, geleceğe dair belirsizliğin zihnimizde ve bedenimizde yarattığı güçlü bir tepkidir. Herkes zaman zaman kaygı yaşar; ancak bu kaygı günlük yaşamı sekteye uğratmaya başladığında profesyonel destek almak önem kazanır.
Kaygı Nedir?
Kaygı bozukluğu, günlük yaşamı etkileyecek ölçüde yoğun ve sürekli endişe hâli olarak DSM-5'te sınıflandırılmış bir grup ruhsal bozukluktur. Kaygı, tehlike ya da belirsizlik karşısında verilen doğal bir tepkidir. Evrimsel açıdan kaygı, bizi tehlikelerden korumaya yönelik bir alarm sistemi olarak işlev görür. Ancak bu alarm sistemi aşırı hassas hale geldiğinde, gerçek bir tehdit olmadığı durumlarda da devreye girebilir.
Kaygı bozukluğu, kaygının yoğunluğu ve sürekliliği nedeniyle kişinin işlevselliğini bozduğu durumları kapsar. Yaygın kaygı bozukluğu, panik bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu ve özgül fobiler bu başlık altında değerlendirilir.
Kaygının Belirtileri
Kaygı hem zihinsel hem de bedensel belirtilerle kendini gösterir:
- Zihinsel belirtiler: Süregelen endişe düşünceleri, konsantrasyon güçlüğü, en kötü senaryoyu düşünme eğilimi
- Bedensel belirtiler: Kalp çarpıntısı, nefes darlığı, terleme, baş dönmesi, kas gerginliği
- Davranışsal belirtiler: Kaçınma davranışları, güvence arama, erteleme
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Yaklaşımı
BDT, kaygı bozukluklarına yönelik terapi sürecinde en güçlü kanıta sahip psikoterapi yöntemidir. BDT'nin temel varsayımı, düşüncelerimizin duygularımızı ve davranışlarımızı etkilediğidir.
Kaygılı kişilerin sıklıkla başvurduğu otomatik düşünce kalıpları şunlardır:
- Felaketleştirme: "Bu sınav kötü geçerse hayatım mahvolur."
- Zihin okuma: "Herkes benim aptal olduğumu düşünüyor."
- Olasılık abartımı: "Uçak kesinlikle düşecek."
BDT sürecinde bu düşünce kalıpları fark edilir, sorgulanır ve daha gerçekçi alternatiflerle değiştirilir.
Kaygıyla Başa Çıkma Stratejileri
Terapi sürecinin dışında da günlük yaşamda uygulayabileceğiniz birkaç strateji şunlardır:
- Diyafram solunumu: Yavaş, derin nefes almak sempatik sinir sistemini sakinleştirir. 4 sayı nefes alın, 7 sayı tutun, 8 sayıda verin.
- 5-4-3-2-1 tekniği: Etrafınızda gördüğünüz 5 şeyi, duyduğunuz 4 sesi, hissettiğiniz 3 dokuyu, kokladığınız 2 kokuyu ve tattığınız 1 şeyi sayın. Bu teknik sizi şimdiye getirir.
- Kaygı günlüğü: Kaygı düşüncelerinizi yazıya dökmek, onları dışsallaştırmanıza yardımcı olur.
- Düzenli fiziksel aktivite: Egzersiz, kortizol düzeyini düşürerek kaygıyı hafifletir.
Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?
Aşağıdaki durumlarda bir psikolog ya da psikiyatristle görüşmek önemlidir:
- Kaygı günlük işlevselliğinizi (iş, ilişkiler, sosyal hayat) olumsuz etkiliyorsa
- Kaçınma davranışları hayatınızı kısıtlıyorsa
- Fiziksel semptomlar sık sık tekrarlıyorsa
- Kendi kendinize uyguladığınız stratejiler yeterli gelmiyor ise
Kaygı, psikoterapi ile yönetilebilir bir durumdur. Doğru destekle kaygıyla başa çıkmayı öğrenmek ve yaşam kalitesini artırmak mümkündür. Ataköy / Bakırköy ofisinde kaygı bozuklukları için Bilişsel Davranışçı Terapi ve çözüm odaklı yaklaşımlar uygulamaktayım; online seans Türkiye genelinden alınabilmektedir.
Kaynak: American Psychological Association — Anxiety Disorders